Soomaaliya iyo Cumaan oo Ka Wada Hadlay Xoojinta Maalgashiga iyo Fursadaha Dhaqaale

Wasiirka Wasaaradda Arrimaha Dibadda iyo Iskaashiga Caalamiga ee Xukuumadda Federaalka Soomaaliya (XFS), ayaa magaalada Muscat ee dalka Cumaan kulan heer sare ah kula yeeshay Guddoomiyaha Hay’adda Maalgashiga Cumaan Abdulsalam bin Mohammed Al-Murshidi. Kulankan ayaa ahaa mid si gaar ah diiradda loogu saaray xoojinta xiriirka maalgashi ee u dhexeeya Soomaaliya iyo Cumaan.
Wadahadallada labada dhinac ayaa xoogga lagu saaray sidii loo abuuri lahaa fursado maalgashi oo toos ah oo ay maalgeliyeyaasha Cumaan ku sameeyaan gudaha Soomaaliya, iyadoo la tixgelinayo fursadaha ballaaran ee ka jira qeybo muhiim ah oo dhaqaalaha dalka ah. Qeybaha ugu muhiimsan ee laga hadlay waxaa ka mid ahaa xoolaha nool, kalluumeysiga, dhaqaalaha badda (blue economy), duulista hawada, iyo warshado kale oo istiraatiiji ah oo muhiim u ah horumarinta dhaqaalaha dalka.
Labada dhinac ayaa sidoo kale si qoto dheer uga wada hadlay muhiimadda ay leedahay in la abuuro jawi ganacsi oo deggan oo soo jiita maalgelinta shisheeye, gaar ahaan iyadoo la horumarinayo nidaamka iskaashiga dowlad iyo ganacsi gaar loo leeyahay (public–private partnerships). Waxaa la isla gartay in iskaashigan uu noqon karo mid fure u ah maalgelin waarta oo taageerta kobaca dhaqaalaha Soomaaliya.
Intii uu socday kulanka, waxaa la isla soo qaaday baahida loo qabo in la fududeeyo habraacyada maalgashiga, lana sameeyo nidaamyo hufan oo dhiirrigeliya maalgeliyeyaasha caalamiga ah. Tani ayaa loo arkaa inay kor u qaadi karto kalsoonida ay maalgeliyeyaashu ku qabaan Soomaaliya, isla markaana ay fududeyn karto helitaanka maalgelin cusub oo muddo dheer ah.
Cabdisalaan Cabdi Cali ayaa kulanka ku adkeeyay in Soomaaliya ay diyaar u tahay in ay xoojiso iskaashiga dhaqaale ee ay la leedahay Cumaan, isagoo xusay in dowladda Federaalka ay mudnaanta siinayso diblomaasiyadda dhaqaale iyo soo jiidashada maalgashi shisheeye oo wax ku ool ah.
Dhankiisa, Abdulsalam bin Mohammed Al-Murshidi ayaa sheegay in Cumaan ay danaynayso in ay ballaariso maalgelinta ay ku leedahay Afrika, gaar ahaan Soomaaliya oo uu ku tilmaamay dal leh fursado dabiici ah oo aad u ballaaran. Wuxuu sidoo kale tilmaamay in iskaashi dhow oo dhex mara labada dal uu keeni karo natiijooyin dhaqaale oo labada dhinacba faa’iido u leh.
Ugu dambeyn, kulankan ayaa muujinaya in Soomaaliya ay sii xoogeysanayso dadaallada ay ugu jirto diblomaasiyadda dhaqaale, taas oo looga gol leeyahay in iskaashiyada caalamiga ah loo beddelo maalgashi dhab ah oo taageera kobaca dhaqaalaha, abuurista shaqooyin, iyo horumarinta kaabeyaasha dhaqaalaha dalka.