Guddoomiyaha Guddiga Xuquuqul Insaanka Qaranka Oo Kulan Muhiim Ah La Yeelatay Masuul Ka Socda Qaramada Midoobay

Guddoomiyaha Guddiga Madaxa-bannaan ee Xuquuqul Insaanka Qaranka, Maryam Qaasim, ayaa maanta kulan muhiim ah oo heer sare ah la yeelatay Ku-xigeenka Ergeyga Gaarka ah ee Xoghayaha Guud ee Qaramada Midoobay, isla markaana ah Isuduwaha Arrimaha Gargaarka Bani’aadannimo ee Qaramada Midoobay, George Conway.
Kulankan ayaa diiradda lagu saaray xoojinta iskaashiga u dhexeeya Guddiga Madaxa-bannaan ee Xuquuqul Insaanka Qaranka iyo hay’adaha Qaramada Midoobay, gaar ahaan marxaladda muhiimka ah ee uu Guddigu ku jiro ee dhismaha, abaabulka, iyo xoojinta awooddiisa shaqo. Wadahadallada ayaa ahaa kuwo si qoto dheer u taabanaya mustaqbalka nidaamka ilaalinta xuquuqul insaanka ee dalka Soomaaliya.
Intii uu kulanku socday, labada dhinac ayaa si faahfaahsan uga wada hadlay sidii loo dardargelin lahaa horumarinta hay’adda, loona dhisi lahaa awooddeeda maamul, farsamo, iyo mid sharciyeedba. Waxaa si gaar ah diiradda loo saaray taageerada la xiriirta tababarrada shaqaalaha, horumarinta nidaamyada gudaha ee maamulka, iyo dhisidda hannaan shaqo oo waafaqsan heerarka caalamiga ah ee xuquuqul insaanka.
Sidoo kale, waxaa la isla falanqeeyay muhiimadda ay leedahay in la xoojiyo wada shaqeynta joogtada ah ee u dhexeysa Guddiga iyo hay’adaha Qaramada Midoobay, si loo helo iskaashi wax ku ool ah oo ku saabsan la socodka xaaladda xuquuqul insaanka ee dalka. Waxa sidoo kale lagu adkeeyay baahida loo qabo in la horumariyo hababka uruurinta xogta, falanqaynta xaaladaha xuquuqul insaanka, iyo diyaarinta warbixinnada la xiriira xuquuqda aadanaha.
Waxaa sidoo kale si gaar ah loo taabtay muhiimadda ay leedahay nidaamka maaraynta cabashooyinka bulshada, kaas oo lagu xaqiijinayo in muwaadiniintu helaan fursad ay si fudud ugu soo gudbin karaan cabashadooda, iyadoo si hufan loo baarayo loona xallinayo. Arrintan ayaa loo arkaa mid muhiim u ah kalsoonida shacabka iyo hufnaanta hay’adaha xuquuqul insaanka.
Kulanka ayaa sidoo kale lagu xoojiyay doorka wacyigelinta bulshada, iyadoo la isla gartay in loo baahan yahay in bulshada Soomaaliyeed si joogto ah loogu wacyigeliyo xuquuqul insaanka, si kor loogu qaado fahamka iyo ilaalinta xuquuqda aadanaha. Tani waxay gacan ka geysaneysaa in bulshada ay noqoto mid si firfircoon uga qeyb qaadata ilaalinta xuquuqdeeda iyo la socodka xadgudubyada.
Maryam Qaasim ayaa uga mahadcelisay Qaramada Midoobay taageerada joogtada ah ee ay siiyaan Soomaaliya, gaar ahaan marxaladdan muhiimka ah ee dhismaha Guddiga. Waxay xustay in taageeradaas ay tahay mid lama huraan u ah sidii Guddigu u noqon lahaa hay’ad si buuxda u shaqeysa oo ilaalisa xuquuqda muwaadiniinta Soomaaliyeed.
Dhankiisa, George Conway ayaa muujiyay sida ay Qaramada Midoobay uga go’an tahay in ay sii waddo taageerada Soomaaliya, gaar ahaan xagga dhismaha hay’adaha xuquuqul insaanka iyo horumarinta nidaamyada ilaalinta xuquuqda aadanaha. Waxa uu sidoo kale sheegay in iskaashiga noocan ahi uu yahay mid muhiim u ah xasilloonida, cadaaladda, iyo horumarka bulshada Soomaaliyeed.
Ugu dambeyn, kulankan ayaa lagu tilmaamay mid xoojinaya xiriirka istaraatiijiga ah ee u dhexeeya Soomaaliya iyo Qaramada Midoobay, isla markaana horseedi kara horumar waara oo lagu xaqiijinayo ilaalinta xuquuqul insaanka, xoojinta hay’adaha dowliga ah, iyo sare u qaadidda kalsoonida shacabka.