Guddoomiyaha Hay’adda Maareynta Musiibooyinka Qaranka Soomaaliyeed (SoDMA), Mudane Maxamuud Macallin Cabdulle, ayaa kulan muhiim ah la yeeshay Agaasimaha Gurmadka Degdegga ah ee Hay’adda Cuntada iyo Beeraha ee Qaramada Midoobay (FAO), Rein Paulsen, Wakiilka FAO ee Soomaaliya, Etienne Peterschmitt, iyo wakiillo ka socday Dowladda Norway, kaas oo diiradda lagu saaray xoojinta iskaashiga dhinacyada u-diyaargarowga khataraha El Niño, nidaamyada digniinaha hore iyo qaadista tallaabooyin degdeg ah oo lagu yareynayo saameynta musiibooyinka dabiiciga ah.
Kulankan ayaa qeyb ka ah dadaallada lagu horumarinayo iskaashiga u dhexeeya dowladda Soomaaliya iyo hay’adaha caalamiga ah, si loo xoojiyo awoodda dalka ee ka hortagga musiibooyinka, loogu diyaar garoobo xaaladaha degdegga ah, loona yareeyo saameynta ay fatahaadaha iyo isbeddellada cimiladu ku yeelan karaan nolosha dadka, dhaqaalaha iyo hab-nololeedka bulshada Soomaaliyeed.
Intii uu kulanku socday, waxaa si gaar ah looga hadlay khataraha la xiriira El Niño iyo baahida loo qabo in si wanaagsan la isugu xiro xogta saadaasha cimilada, digniinaha hore iyo tallaabooyinka degdegga ah ee looga jawaabayo xaaladaha halista ah. Ka-qaybgalayaashu waxay isla eegeen muhiimadda ay leedahay in digniinaha la helo ay noqdaan kuwo horseeda tallaabooyin wax ku ool ah, si bulshada loogu diyaariyo khataraha soo wajihi kara ka hor inta aysan musiibooyinku dhicin.
Waxaa sidoo kale kulanka lagu falanqeeyay sidii loo xoojin lahaa nidaamyada lagu ogaado khataraha soo socda, loona hubin lahaa in xogta muhiimka ah si degdeg ah loo gaarsiiyo hay’adaha dowladda, maamulka deegaannada iyo bulshada ay saameyntu halis gelin karto. Tallaabooyinkan ayaa muhiim u ah in la helo waqti ku filan oo lagu diyaariyo gurmadka, lagu abaabulo agabka loo baahan yahay, laguna yareeyo khasaaraha ka dhalan kara fatahaadaha iyo musiibooyinka kale.
Soomaaliya ayaa ka mid ah dalalka ay si weyn u saameeyaan isbeddellada cimilada, iyadoo xilliyada roobabka ay mararka qaarkood sababaan fatahaado waxyeello u geysta dadka, xoolaha, beeraha, waddooyinka iyo kaabeyaasha dhaqaalaha. Sidoo kale, xaaladaha abaaraha iyo roobabka aan joogtada ahayn ayaa caqabad ku noqda hab-nololeedka bulshada, gaar ahaan dadka ku tiirsan xoolaha iyo beeraha.
Xaaladahaas ayaa sare u qaadaya muhiimadda ay leedahay in la xoojiyo qorshayaasha u-diyaargarowga musiibooyinka, lana helo hannaan isku xiran oo ay dowladda iyo hay’adaha taageeradu uga jawaabaan khataraha ka hor inta aysan isu beddelin xaalado bani’aadantinimo oo baaxad leh.
Dhinaca kale, kulanka ayaa lagu adkeeyay baahida loo qabo abaabulka dhaqaale iyo helitaanka taageero dheeraad ah oo lagu daboolayo baahiyaha bani’aadantinimo ee taagan, iyadoo la xoojinayo awoodda hay’adaha ku shaqada leh maareynta musiibooyinka. Ka-qaybgalayaashu waxay carrabka ku adkeeyeen in diyaar-garowga musiibooyinku uusan ku koobnaan oo keliya gurmadka la bixiyo marka xaaladdu dhacdo, balse uu u baahan yahay maalgelin joogto ah, qorsheyn hore iyo dhisidda awoodda bulshada ee ay iskaga caabin karto dhibaatooyinka.
Maalgelinta muddada fog ee u-diyaargarowga musiibooyinka ayaa muhiim u ah sidii loo heli lahaa qalab, agab gurmad, xog la isku halleyn karo iyo shaqaale u tababaran wax ka qabashada xaaladaha degdegga ah. Waxaa sidoo kale muhiim ah in la xoojiyo wada-shaqeynta hay’adaha dowladda iyo bahwadaagta caalamiga ah, si loo yareeyo dib-u-dhacyada ka dhasha gurmadka, loona xaqiijiyo in taageeradu gaarto dadka sida weyn ugu baahan.
Hay’adda Cuntada iyo Beeraha ee Qaramada Midoobay (FAO) ayaa door muhiim ah ka qaadata taageerada la xiriirta sugnaanta cuntada, ilaalinta hab-nololeedka dadka ku tiirsan beeraha iyo xoolaha, iyo ka jawaabista khataraha saameyn kara wax-soo-saarka cuntada. Iskaashiga hay’addan iyo SoDMA ayaa muhiim u noqon kara isku xirka xogta khataraha, diyaarinta qorshayaasha wax-ka-qabashada iyo ilaalinta bulshada ay musiibooyinku saameyn karaan.
Sidoo kale, Dowladda Norway iyo bahwadaagta kale ee caalamiga ah ayaa muhiim u ah taageerada dadaallada lagu xoojinayo awoodda dowladda Soomaaliya ee maareynta xaaladaha bani’aadantinimo iyo dhismaha nidaamyo waara oo wax looga qabto khataraha musiibooyinka.
Ugu dambeyn, Guddoomiyaha SoDMA, Mudane Maxamuud Macallin Cabdulle, ayaa xaqiijiyay sida ay hay’addu uga go’an tahay hoggaaminta dadaallada dowladda ee maareynta khataraha musiibooyinka, xoojinta isku-duwidda hay’adaha kala duwan iyo horumarinta iskaashiga ay la leedahay hay’adaha caalamiga ah iyo bahwadaagta kale.
Guddoomiyaha ayaa adkeeyay muhiimadda ay leedahay in la helo gurmad degdeg ah oo waqtigiisa ku habboon, lana horumariyo awoodda hay’adaha dowladda si ay si hufan uga jawaabaan xaaladaha degdegga ah. Wuxuu sidoo kale muujiyay baahida loo qabo in la sii xoojiyo wada-shaqeynta iyo qorsheynta hore, si loo ilaaliyo nolosha dadka Soomaaliyeed, loo yareeyo khasaaraha ka dhasha musiibooyinka, loona dhiso bulsho u adkeysan karta saameynta isbeddelka cimilada.
Kulankan ayaa muujinaya muhiimadda ay leedahay in dowladda Soomaaliya iyo bahwadaagta caalamiga ahi ay sii xoojiyaan iskaashigooda, si loo horumariyo nidaamyada digniinaha hore, loo diyaariyo gurmad wax ku ool ah, loona yareeyo khataraha ka dhalan kara El Niño iyo musiibooyinka kale ee saameyn kara dalka.